2 مناظره با رأس الجالوت ؛ « 1 » 3 مناظره با هربز اكبر ؛ « 2 » 4 مناظره با عمران صابي ؛ « 3 » اين چهار مناظره در يك مجلس و با حضور مأمون و جمعى از دانشمندان و رجال خراسان صورت گرفت ؛ 5 مناظره با سليمان مروزى « 4 » كه مستقلًا در يك مجلس با حضور مأمون و اطرافيانش صورت گرفت ؛

--> ( 1 ) . رأس الجالوت لقب دانشمندان و بزرگان ملت يهود است ( اين نيز اسم خاص نيست ) . ( 2 ) . هربز اكبر يا هيربد اكبر لقبى است كه مخصوص بزرگ زردشتيان بود ، به معناى پيشواى بزرگ مذهبى و قاضى زردشتى و خادم آتشكده . ( 3 ) . عمران صابى چنان كه از نامش پيداست ، از مذهب صابئين دفاع كرد ( صابئين گروهى هستند كه خود را پيرو يحيى عليه السلام مى دانند ، ولى به دو گروه موحد و مشرك تقسيم مى شوند . گروهى به ستاره پرستى رو آورده اند و لذا گاه آن ها را « ستاره پرستان » مى نامند . مركز آن ها سابقاً شهر حران در عراق بود و سپس به مناطق ديگرى از عراق و خوزستان روى آوردند . آن ها طبق عقايد خود بيشتر در كنار نهرهاى بزرگ زندگى مى كنند و هم اكنون گروهى از آنان در اهواز و بعضى مناطق ديگر به سر مى برند ) . ( 4 ) . سليمان مروزى معروف ترين عالم علم كلام در خط خراسان در عصر مأمون بود و مأمون براى او احترام زيادى قائل مى شد . .